و بذلت نفسى كى تسيل . . . * اذا يسيل بها النجيع اجلى تاخر لم يكن * بهو اى ذلى و الخضوع ما سرت قط الى القتال * و كان من املى الرجوع شيم الالى انا منهم * و الاصل تتبعه الفروع سپس فتح بن خاقان مىگويد كه پس از سقوط شهر ، المعتمد بن عباد به قصر خود پناه برد و لشكرش پراكنده گرديد و ديگر اميدى به رهايى نداشت . انديشيد كه خود به حيات خويشتن پايان دهد ، ولى ايمان استوارش به او اجازه نداد ؛ پس به ننگ اسارت دل نهاد . مرابطون او و همهء خاندان و زن و فرزندش را اسير كردند . « 12 » 2 لازم مىنمايد پيش از آنكه فتوحات مرابطون را در اين سامان به پايان آوريم ، ببينيم پايان كار المعتمد بن عباد به كجا كشيد . مرحلهء پايانى زندگى المعتمد بن عباد مرحله‌اى دردناك است و بيش از آنكه با تاريخ مرتبط باشد با ادبيات ارتباط دارد ؛ زيرا المعتمد دربارهء اين سالهاى آخر حسب

--> ( 12 ) . رجوع كنيد به ابن ابى زرع : روض القرطاس ، ص 100 و 101 . فتح بن خاقان : قلائد العقيان ، ص 21 و 22 . امير عبد اللّه : التبيان ، ص 170 و 171 . المراكشى : المعجب ، ص 76 و 77 . ابن خلدون : العبر ، ج 6 / ص 186 . ابن الخطيب : اعمال الاعلام ، ص 163 و 164 . المقرى : نفح الطيب ، ج 2 / ص 453 . ابن خلكان : وفيات الاعيان ، ج 2 / ص 40 و 41 . ابن الاثير : الكامل ، ج 10 / ص 65 . و نيز رجوع كنيد به : . 804 704 . p , . dibI : ladiP . M . R ; 441 . p , III . V , . tsiH : yzoD